با زبان تركي آشتي كنيم (۲)
در قسمت اول اين مقاله هدف خود از نوشتن اين ستون را آشنا ساختن هرچه بيشتر خوانندگان با نحوه نوشتن و خواندن تركي بيان كرديم. حال اين سؤال پيش مي آيد كه براي آموزش و خواندن زبان تركي از كجا بايد شروع كنيم!
مهم نيست از كدام طرف و از كدام ساحل مي خواهيد به درون دريا رفته و از زيباييهاي آن استفاده كنيد. مهم اين است كه از يك جايي شروع كنيد، جسارت خود را بيازماييد و به دريا بپيونديد!
ما در اين بخش سعي خواهيم كرد حروف صدادار زبان تركي را به شما معرفي كنيم. اين حروف در نحوه نوشتن، خواندن و حتي فراتر از آن در نحوه تشكيل يك كلمه و يك جمله تركي بسيار حائز اهميت هستند.
در شماره هاي آينده شما خواهيد توانست با آشنايي بيشتر با شكل آوايي كلمات تركي زيبايي هاي اين زبان را هرچه بيشتر درك كنيد.
در تركي آذربايجاني 9 حرف صدادار وجود دارد. 3 حرف از اين 9 حرف صدادار مخصوص زبان تركي است كه باعث غني تر شدن هرچه بيشتر اين زبان گرديده است.
حروف صدادار موجود در زبان تركي:
|
A |
آ ا |
آلما، آتا، آش |
|
I |
ايْـ يِْـ ى |
قيز، داري، ايليق |
|
O |
اوْ وْ |
دوْْن، اوْد، سْون |
|
U |
اوُ وُ |
اولدوُز، دوُز، اوُجوز |
|
Ə |
ا ه ـه |
ال، دده، ننه |
|
E |
ائـ ئـ ئ |
ائو،يئمك، دئ |
|
Ö |
اؤ ؤ |
گؤز،اؤزگه |
|
Ü |
او و |
اوچ، گون |
|
İ |
ايـ يِِـ ي |
ايكي، بير، دلي |
در جدول پايين شما با 9 حرف صدادار ، نحوه نوشتن اين حرف ها در اول،وسط و انتهاي كلمات ْآشنا شديد. براي آشنايي هرچه بيشتر شما با نحوه نوشتن اين حروف بيشتر به اين موضوع خواهيم پرداخت:
طرز نوشتن مصوت اَ (Ə):
در سمينار ارتوگرافي كه در سال 1380 برگزار گرديد، در مورد نحوه نوشتن كلماتي كه در آنها حرف صدادار( ْə َ )وجود دارد تصميماتي گرفته شد. با توجه به اينكه حرف ə در بسياري از كلمات وجود دارد و عدم رعايت قاعده و طرز نوشتن اين حرف مشكلات و آشفتگي را در زبان تركي آذربايجاني بوجود آورده است در اينجا تصميمات گرفته شده در سمينار ارتوگرافي زبان تركي را ذكر مي كنيم.
نحوه نوشتن اين حرف صدادار بايد با توجه به قواعد هجا و مورفم موجود در هر كلمه نوشته شود:
الف: بر اساس قاعده مورفم نوشتن اين مصوت در اول كلمات و اتمام هر مورفم خلاصه خواهد شد و در وسط يك مورفم حرف صدادار اَ (ə) نوشته نمي شود.
حرف اَ (ə) در اول كلمات به صورت » ا « و در انتهاي هر مورفم به صورت »ـه ه« نوشته خواهد شد.
مثال: اَريك، گؤزلهمهدي، اسيرگهمك، دستهلهمك، وظيفهلي.
بايد توجه داشت در مورفم هايي كه از يك هجا كمتر هستند، اين مورفم ها با مورفم هاي قبل از خود جمع شده و به صورت واحد نوشته خواهند شد.
مثال: ايزلهمك ← ايزلنمك،
ايشلهمك ← ايشلتمك
- - - - - - - - - - - - - - - - -
* اكثر مثال هاي اين بخش از كتابچه ”تورك ديلي يازي قوراللاري“ كه در سال 1380 در شهر تهران و در سمينار ارتوگرافي زبان تركي انتشار يافته است به امانت گرفته شده است.
