با زبان ترکی آشتی کنیم(۶)

وقتی تصمیم به انتشار سلسله گفتار های با زبان ترکی آشتی کنیم گرفتم، تصور نمی کردم که این گفتار مورد استقبال بسیار خوب خوانندگان مواجه شود.

متاسفانه به دلیل مشغله  ذهنی و کاری قادر نبودم تا ادامه این نوشتار را بنویسم. ولی تماسهای تلفنی خوانندگان و همچنین تعقیب این سلسله مقالات توسط خوانندگان  در وبلاگ شخصی من، مرا بر آن داشت تا موضوع آشتی با زبان ترکی را ادامه دهم.

آری ما فراموش نکرده ایم که باید با زبان ترکی آشتی کنیم و از این شماره سعی خواهیم کرد ضمن ادامه بحث های قبلی با توجه به نظرات خوانندگان موضوعاتی را که گریبانگیر »بی سوادان زبان ترکی آذربایجانی« است را مد نظر قرار دهیم.

در شماره گذشته  در مورد تفاوتهای زبان ادبی و زبان آرمانی نوشتیم.

گفتیم که برخی دوستان با کاربرد نابجای لغات آرخاییک و باستانی به جای اینکه باعث شوند تا روانی متون ترکی بیشتر شود برعکس باعث می شوند تا خواننده برای خواندن یک متن ترکی نیاز به لغت نامه در کنارش داشته باشد. این درحالی است که میدانیم در دنیای پر سرعت کنونی همگان وقت ندارند تا در کنار خود لغت نامه ای را داشته باشند. از سوی دیگر به دلیل همین کمی وقت خواننده سعی دارد در کمترین زمان ممکن اطلاعات موجود در یک نوشته را بدست آورد در صورتی که خواننده با یک متن سقیل و سنگین روبرو شود ، مطمئنا متن را کناری خواهد نهاد.

باید یاد آوری کنم که در لهجه های محلی زبان ترکی آذربایجانی کلمات بسیار اصیل و زیبایی وجود دارند که با وارد کردن این کلمات به زبان ادبی باعث پویاتر شدن زبانمان خواهیم شد.

در زیر چند کلمه زیبا که در زبان ادبی بکار نمی روند را میآوریم

 چئری= لوچ(لهجه تبریز)،

 یئکه = بزرگ (این کلمه با اینجال که در زبان محاوره ای موارد استفاده بسیار گسترده ای دارد هنوز وارد زبان ادبی نشده است )،

 ائیدیرمک = بذل و بخشش، خوبی که همراه با لطف و کرم باشد.

پوله جک = بادکنک

بوخو = دستبند و پاند

چیممک= مفهومی که با آب و آبتنی ارتباط دارد

پوتور= به معنای صفر و هیچ در بعضی بازیهای محلی

باببالاماق= فعلی که برای امتحان کردن محکمی درختان و یا پل ها بکار می رود.

و...

در کنار کاربرد بعضی لغات آرخاییک که استفاده کنندگان از زبان آرمانی هم در زبان ترکی آذربایجانی و هم در زبان فارسی بعضا در حد افراط از آن استفاده می کنند، در سوی دیگر برخی دوستداران زبان ترکی به دلیل اینکه با لغت های فارسی و عربی آشنایی دارند در هر متن اگر کلمه ای فارسی و یا عربی ببینند را حذف کرده و به جای آن یک کلمه ترکی را جایگزین می کنندکه شاید معنای واقعی مفهوم مورد نظر را نیز نرساند.

 البته نباید فراموش کنیم که پیرایش هر زبان از کلمات بیگانه باید مورد توجه ادیبان و متخصصان آن زبان قرار گیرد و به تدریج معادل های کلمات بیگانه را وارد فرهنگ نوشتاری و گویشی متکلمان زبان نمود.

ولی این امر نه تنها وظیفه یک نوسنده داستان یا شاعر و یا... نیست بلکه این افراد باید به جد از اینگونه دستکاری زبان خودداری نمایند. چه بسا با این کار زبان ادبی و زبان معیار یک زبان (ترکی آذربایجانی) دچار تشتت شده و اصالت خود را از دست بدهد.

طبیعتا باید سازمانها و نهادهایی  کار پیرایش، پالایش، حفظ، گسترش و ترویج زبان ترکی را انجام دهند و بعد از این تغییر توسط نهادهای مرجع نیز، نویسندگان زبان، باید خود را ملزم به استفاده ازاین قوانین بنمایند. برای مثال در سالهای گذشته چندین سمینار در رابطه با اورتوگرافی و نکات نوشتاری زبان ترکی آذربایجانی تشکیل شد و نتایج و قطع نامه های این سمینار باعث گشت تا بسیاری از اختلافات در نحوه نوشتن زبان ترکی آذربایجانی کنار گذاشته شده و نوشتار زبان ترکی آذربایجانی از تشتت در امان باشد.

ادامه دارد