با زبان تركي آشتي كنيم (۱)

لابد از خود مي پرسيد مگر ما از زبان تركي قهر كرده ايم كه لاجرم حالا بايد با آن آشتي كنيم. البته شما حق داريد اينطور فكر كنيد. هيچ كدام از ما با زبان تركي كه مادرانمان  با عشق يادمان داده اند قهر نكرده ايم. همه ما دوست داريم بتوانيم با اين زبان بخوانيم، بنويسيم و به آن عشق مي ورزيم.

 ولي مسئله اي كه وجود دارد اين است كه بسياري از ما نمي توانيم يا فكر مي كنيم كه نخواهيم توانست چند جمله تركي بنويسيم يا بخوانيم.

البته موضوع عدم توانايي بسياري از ما در خواندن و نوشتن به زبان تركي دلايل چندي دارد كه عمده ترين اين دليل ها عدم آموزش خواندن و نوشتن زبان تركي است.

شما همانگونه كه بدون آموزش نخواهيد توانست زبان روسي يا تبتي را بخوانيد و بنويسيد حتماً نخواهيد توانست نوشته هاي تركي را بخوانيد و بنويسيد.

حتي يك هموطن فارس زبان هم كه به مدرسه نرفته باشد و تحصيل نكرده باشد يقيناً نخواهد توانست يك جمله يا يك كلمه فارسي را بخواند و بنويسد؛ نوشتن و خواندن زبان تركي هم از اين قاعده مستثني نيست.

و شما هم كه حتي به اندازه يك ساعت آموزش خواندن و نوشتن تركي را نديده ايد نخواهيد توانست اين زبان را به راحتي بخوانيد و بنويسيد يا حداقل در خواندن اين زبان با مشكلات بسياري مواجه مي شويد.

 اما مسئله اي كه خواندن و نوشتن زبان تركي را براي ما آسان مي كند اين است كه ما براي شروع كردن به خواندن و نوشتن زبان تركي احتياج نداريم كه مثل كلاس اول دبستان الفبا ياد بگيريم، ‌چون ما الفبا را ياد گرفته ايم.

تا يادم نرفته باشد بايد ذكر كنم كه اين ستون به درد كساني كه آشنايي نسبي با خواندن و نوشتن زبان تركي دارند نخواهد خورد، ‌بلكه مخاطب ما در اين ستون كساني هستند كه تا كنون حتي يك كتاب داستان به زبان تركي نخوانده اند؛ ولي سواد خواندن و نوشتن زبان فارسي را دارند.

البته همه مي دانيم كه مسئله خواندن و نوشتن و تسلط به يك زبان و نوع ادبي آن مستلزم خواندن نوشتن و تمرين نوشتار به اندازه كافي است.

ما در اين سلسله نوشتار سعي خواهيم كرد مشكلاتي را كه يك نفر آموزش نديده ممكن است در هنگام خواندن و نوشتن زبان تركي با آن روبرو باشد را مطرح كرده و در حد مقدورات و دانسته هاي خود تلاش خواهيم كرد راه كارهاي حل اين مسائل را طرح و حل نمائيم.

البته براي اينكه خوانندگان محترم بتوانند در اين نوشتار بدون مشكل همراه باشند زبان نوشتار خود را فارسي انتخاب كرده ايم،‌چه طرح اين مسائل به زبان تركي براي كساني كه هيچگونه آشنايي با خواندن و نوشتن تركي ندارند كار كم فايده اي خواهد بود.

گاهي اوقاب بعضي از دوستان زماني كه يك متن تركي را در دست مي گيرند و در خواند ن آن دچار مشكل مي شوند زبان به گلايه و شكوه باز مي كنند كه نوشته ها خيلي سخت است و نمي توانيم بخوانيم.

گاهي اوقات اين سوال به ذهن اين دوستان مي رسد كه چرا بايد نوشتار زبان ما به حدي ادبي  باشد و از زبان  گفتار دور باشد كه ما در خواندن متني كه به زبان خودمان هست اينقدر با مشكل روبرو باشيم  يا اين دوستان مي گويند چرا ما نبايد همانگونه كه تركي حرف مي زنيم آن را عيناً ننويسيم.

مثلاً مي گويند چرا نبايد بنويسيم «هارا گئداخ؟» (لهجه تبريز)- كجا برويم-

در جواب اين دوستان بايد گفت طبيعتا در هر زباني زبان ادبي و زبان گفتار متفاوت از همديگر هستند. البته نبايد فراموش كنيم كه زبان نوشتار هر چه قدر به زبان گفتار نزديك باشد باعث پويايي بيشتر آن زبان خواهد بود.

ولي درمورد نحوه نوشتن و يا نوع نوشتن «هارا گئداخ» اين را در نظر داشته باشيم كه زبان معيار و يا زبان ادبي از زبان گفتاري متفاوت هست. مثلاً در زبان فارسي همه نان را »نون« مي گويند ولي »نان« مي نويسند يا افعال و جملات بسياري در زبان محاوره وجود دارد كه نحوه نوشتن آن طبيعتاً تفاوت چشمگيري با نوع گفتاري آنها دارد.

زبان تركي آذري هم با توجه به اينكه لهجه هاي گوناگوني در آن وجود دارد، با اين حال داراي يك زبان ادبي است كه برخلاف تصور اغلب ما اين زبان ادبي بسيار پخته وسيقل يافته هست كه در موارد بسياري حتي زبان تركي استانبولي هم در پختگي و سيقل يافتگي نمي تواند به پاي اين زبان برسد.

بايد اذعان داشت نوع ادبي زبان تركي آذربايجاني طي 20 سال اخير شاهد انقلاب عظيمي بوده است كه در مباحث آينده به آن خواهيم پرداخت.

ما در اين سلسله نوشته ها در مورد نحوه‌ي نوشتن كلمات و شكل اورتوگرافيك كلمات تركي، ‌تفاوت شيوه نوشتاري و بياني كلمات و جملات،‌ نوع نوشتن كلمات دخيل و... با شما سخن خواهيم گفت.

ما سعي خواهيم كرد با آوردن جملات و كلمات به عنوان مثال، پنجره‌اي به دنياي زيباي زبان تركي آذربايجاني باز كنيم.

طبيعتاً شما خواننده عزيز با كمترين زحمت و استمرار بعد از چند صباحي خواهيد توانست به زبان تركي بخوانيد و بنويسيد.

در اينجا اعتراف مي كنيم كه در اين سلسله نوشته ها ايرادات بزرگي وجود خواهد داشت كه طبيعتاً با راهنمايي هاي اديبان و زبانشناسان سعي در اصلاح آنها خواهيم كرد.

ما ادعا نداريم كه يك كار علمي انجام مي دهيم و قصد چنين كاري را هم نداريم بلكه قصد و هدف ما آشتي دادن همشهريان با اين زبان زيباست. باشد كه در اين راه موفق باشيم.